Alexander Hawkins: No Nation but Imagination

Alexander Hawkins od kilku lat .(...) pisze Andrzej Kalinowski, Jazz Forum 7/8 2026 (..) należy do grona najbardziej oryginalnych pianistów europejskiej sceny improwizowanejj. Choć wyrósł z tradycji jazzu - pierwszym przewodnikiem był dla niego ojciec, który zapoznał go z nagraniami Duke'a Ellingtona - świadomie unikał akademickiej ścieżki kształcenia i kopiowania mistrzów. Zamiast jazzowej ortodoksji wybrał konsekwentne budowanie własnego języka muzycznego. Dziś ta decyzja procentuje twórczością, która wymyka się prostym klasyfikacjom.
Do pracy w Fish Factory Studios w Londynie, a także do nagrań koncertowych w Café OTO, Hawkins zaprosił grono wybitnych improwizatorów: walijskiego harfistę Rhodriego Daviesa, flecistkę Nicole Mitchell, perkusistę Hamida Drake’a oraz realizatora dźwięku i współtwórcę warstwy postprodukcyjnej Matthew Wrighta. Efektem jest jedna z najbardziej kolektywnych realizacji w bogatym dorobku brytyjskiego pianisty.
Fortepian Hawkinsa nie dominuje narracji, lecz staje się jednym z równorzędnych głosów w wielowymiarowej strukturze improwizacji. Davies wykorzystuje harfę daleko poza jej tradycyjnym idiomem, Mitchell wnosi charakterystyczną ekspresję i swobodę frazowania, a Hamid Drake (jak zwykle) imponuje niezwykłą umiejętnością organizowania czasu bez narzucania rytmicznego rygoru. Matthew Wright subtelnie wykorzystuje możliwości postprodukcji, nie tyle ingerując w materiał, ile spajając poszczególne improwizacje w jednolitą dramaturgiczną całość.
Hawkins od lat fascynuje się przenikaniem różnych tradycji muzycznych i kultur, a „No Nation, but Imagination” wydaje się kwintesencją tej postawy. Znajdziemy
tu echa europejskiej muzyki współczesnej, amerykańskiego free jazzu oraz pozaeuropejskich nurtów muzyki tradycyjnej z Afryki, Azji czy Ameryki Południowej. Żaden z tych elementów nie funkcjonuje jednak jako cytat ani stylistyczna dekoracja. Wszystkie brzmieniowe inspiracje zostają wpisane w indywidualny język instrumentalistów, w którym najważniejsze pozostają partnerstwo i wspólne poszukiwanie nowych relacji między dźwiękami.
Tytuł albumu zaczerpnięty został z poematu The Schooner Flight karaibskiego poety Dereka Walcotta, laureata literackiej Nagrody Nobla z 1992 roku. Cytowane zdanie: „I had no nation now but imagination” („Nie miałem już ojczyzny, tylko wyobraźnię”) stanowi jednak raczej inspirację niż program ideowy. Sam Hawkins podkreśla, że nie zamierza ilustrować literatury ani formułować politycznych manifestów za pomocą muzyki. W jednym z wywiadów mówi:
„Muzyka wydaje mi się nieprecyzyjnym i nieefektywnym narzędziem do prowadzenia ważnych argumentów politycznych. Traktuję improwizację jako przestrzeń wolności – miejsce, w którym można na chwilę uwolnić się od podziałów współczesnego świata i stworzyć autonomiczną wspólnotę opartą na słuchaniu, dialogu i wyobraźni.”
Ta idea znajduje pełne odzwierciedlenie w brzmieniu płyty. Improwizacje rozwijają się organicznie, bez pośpiechu i bez wyraźnego podziału na solistów oraz akompaniatorów. Muzycy budują napięcie poprzez fakturę, barwę i subtelne przesunięcia dynamiczne, pozostawiając słuchaczowi dużą przestrzeń dla własnych interpretacji. Nie ma tu efektownych kulminacji ani łatwych punktów zaczepienia, jest natomiast konsekwentnie rozwijana narracja, która nagradza cierpliwe i uważne słuchanie.
„No Nation, but Imagination” nie jest albumem trudnym w odbiorze, momentami bywa wręcz widowiskowy. Z pewnością wymaga jednak wyobraźni i gotowości do wejścia w świat dźwięków pozbawionych oczywistych odniesień stylistycznych. Dla słuchaczy otwartych na współczesną improwizację będzie doświadczeniem wyjątkowym, a zarazem świadectwem dojrzałości Alexandra Hawkinsa jako kompozytora, improwizatora i lidera potrafiącego zapewnić przestrzeń i miejsce, w której indywidualności nie konkurują ze sobą, lecz współtworzą jeden muzyczny organizm.

Alexander Hawkins – fortepian, syntezatory, sampler
Rhodri Davies – harfa
Hamid Drake – perkusja
Nicole Mitchell – flet
Matthew Wright – turntables, live sampling